غذای ایرانی

نان سَنْگَک

سَنْگَک، نانی که آن را روی سنگریزه (ریگ) داغ تنور سنگک‌پزی می‌پزند.

سَنْگَک، نانی که آن را روی سنگریزه (ریگ) داغ تنور سنگک‌پزی می‌پزند.

نان سنگک از مطبوع‌ترین نان‌های بازاری شهری و سفره ایرانی بوده است. پیشه سنگک‌پزی ظاهراً با گسترش شهرها و نظام یافتن بازارهای بزرگ شهری در ایران پدید آمده است. زمان و محل پیدایی پیشه سنگک‌پزی و پختن نان سنگک و مردمانی که نخستین بار پختن این نوع نان را آغاز و رایج کردند، معلوم نیست. بنابر تاریخ مکتوب، این نان در دوره صفوی در ایران شناخته و رایج بوده و در بسیاری از شهرها پخته می‌شده است.

در لغت‌نامه برهان قاطع،  همچنین  در سیاحت‌نامه شاردن به  نان سنگک و پخت آن بر روی سنگریزه در برخی از شهرهای ایران اشاره  شده است.

نان سنگک را با خمیری که در آب مخلوط ترش و نمک خوب ورز داده‌اند، و خوب «چاق‌شده» و «جا‌افتاده» (پرورده و رسیده شده) است، می‌پزند. پزندگان نان سنگک، «شاطر» و «نانْگیر» (کارگران پشت ‌پارو یا نان ‌پزان) و «آتَشْ اَنداز» و «دستْ به سیخ» (کارگران پای‌ تنور یا نان درآران) باید در کار پختن نان ورزیده و چابک باشند، تا نان‌های سنگک همه از لحاظ شکل یک اندازه و قواره‌دار، و از لحاظ پختگی همه مغز پخت و یکنواخت آتش دیده و برشته باشند.